|
|
<P><FONT size=3>古代汉语中分为平、上、去、入四声,而现代汉语则由阴平、阳平、上声、去声构成,因此从古代到现代语音变化可概括为八个字:平分阴阳,入派三声(入声合入到平、上、去三声中)。即我们现在说的普通话里已经没有入声(但是有些方言里还保留有部分入声)。古人作诗讲究平仄,如果以现代汉语来看,阴平、阳平属于平声,上声、去声属于仄声,现在普通话里不存在的入声也属于仄声。这样就会出现一个问题,即现代汉语中的阴平、阳平中的一些字,虽然在今天看属于平声,但是如果它们是由古代汉语中的入声转化来的,那么在古代就应该归入仄声,而非平声。</FONT></P>/ j( ^4 V/ d1 u2 u
<P><FONT size=3>下面的表列出了一些常用字,它们今读阴平、阳平,但在中古时期却是入声字。同时需要补充的是,鼻音韵尾(<FONT face="Times New Roman">n</FONT>、<FONT face="Times New Roman">ng</FONT>)的平声字在这里查不到,就是说不必再从表中查找,可直接认为是平声。</FONT></P>/ p$ \- Q. i9 g3 {8 z
<P><FONT size=3><FONT face="Times New Roman"></FONT></FONT>
7 C7 U; ]6 X* `. N, t5 K<P>
2 S5 L. h& J: Q<P><FONT size=3> B:八捌,拔跋魃,白,薄雹,逼,荸,瘪鳖憋蹩,别,亳孛勃渤脖钹舶伯铂魄(落魄)柏(柏林)泊箔博搏踣拨剥;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>* e1 Y: X4 N) Z+ G
<P><FONT size=3> C:擦,插锸,察,拆,吃,出,戳,撮;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>
: {! \! y0 t n9 Z% T. T+ L- M* {<P><FONT size=3> D:答搭,达鞑耷褡妲怛靼,纛,得德,滴,迪的籴镝嫡狄逖荻涤敌笛,跌,谍蝶牒喋蹀碟迭叠垤,督,毒笃独髑读犊黩渎椟,咄掇,度(揣度)铎夺;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>; y/ Y. E2 h5 K# ], N7 Y+ P
<P><FONT size=3> E:额;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>
3 O! v! h2 o3 b- r1 G$ ]. y3 E<P><FONT size=3> F:发,罚乏伐筏阀,佛,缚(缚药),服伏袱弗拂福幅蝠;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>
. q, a2 s1 K3 J: X" d- ?<P><FONT size=3> G:割胳格咯骼阁搁疙鸽革鬲隔<FONT face="Times New Roman">[</FONT>木鬲<FONT face="Times New Roman">]</FONT>膈嗝,刮聒,郭,国蝈虢;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>
( A4 b$ h0 u& b% ?. H! ^! P<P><FONT size=3> H:哈,蛤(蛤蟆),喝,合盒盍曷涸翮核劾鹘纥,黑嘿,忽惚,滑猾,豁,活;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>
. X. I. v: D9 ?<P><FONT size=3> J:疾迹积激击唧缉绩,及汲极级圾急蒺嫉辑集给藉籍脊鲫棘即姞殛亟戢,夹浃,铗颊,截桀杰竭碣揭捷睫婕洁颉结拮鲒接节疖劫孑,掬鞠,菊桔局跼,绝掘崛倔撅厥橛镢蹶蕨獗决诀抉角(角色)桷觉谲爵噱攫;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>
, Y s/ X' ?- L% _5 x* e<P><FONT size=3> K:嗑瞌颏壳咳,哭窟;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>
7 c/ n1 X# B* F' \( l& ]3 Y<P><FONT size=3> L:拉邋;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>
3 e& {( ^: s2 a$ a- X+ f<P><FONT size=3> P:拍,劈,撇,泼,扑,仆璞瀑;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>
% M2 {$ }$ P) I' a$ n5 W<P><FONT size=3> Q:七染漆戚,掐,曲,缺阙;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>8 o& X8 _/ I" s4 T" g, e, m* c
<P><FONT size=3> S:塞,杀刹铩煞,勺芍杓,舌折,失湿虱,十拾石食蚀实什识,叔,孰熟塾赎淑秫,刷,说,俗,缩;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>" d" ^4 z7 F, e* a4 _. `
<P><FONT size=3> T:踏(踏实)塌遢,踢剔,贴帖,突凸秃,托脱;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>
) v: f% @5 m+ u, z5 m( I! \<P><FONT size=3> W:挖,屋;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>
0 I' O7 g" a. u<P><FONT size=3> X:膝昔惜吸息熄媳析淅晰悉锡夕汐,习席袭隰檄,侠狭峡匣狎辖瞎黠,挟叶(叶韵)胁协歇蝎,薛,学穴削;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>* L5 P* c% @, ?7 u
<P><FONT size=3> Y:鸭押,一壹揖,约曰;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>
/ v7 }* D9 A- ~% P% ~5 ~; P" L<P><FONT size=3> Z:杂匝鉔,凿,则责帻箦泽择,贼,炸(油炸)铡闸轧(轧钢)扎札,摘,宅翟,着(着急),蛰螫折哲蜇摺辄辙,只(一只)织汁,直值植殖侄执职踯,粥,轴妯,逐烛竹筑竺,卓桌捉拙,琢啄灼酌茁浊斫濯</FONT></P>
- Q* v) r: e0 ^" H# Z9 I5 f$ F<P><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">
: |: z1 K. k2 X6 \/ l6 f0 c<P></FONT></FONT> P$ q: `0 J/ |5 ~9 Q I% R9 l) d: }3 c
<P>
8 n/ U1 ]. l1 y' I<P><FONT size=3>以上引自</FONT></P>& r. v- U7 }$ m, R, @$ v) ]" H5 i
<P><a href="http://www.zhgc.com/ylzs/D05%BB%EC%C8%EB%C6%D5%CD%A8%BB%B0%C6%BD%C9%F9%D6%D0%B5%C4%C8%EB%C9%F9%D7%D6%B1%ED.htm" target="_blank" ><FONT face="Times New Roman" size=3>http://www.zhgc.com/ylzs/D05%BB%EC%C8%EB%C6%D5%CD%A8%BB%B0%C6%BD%C9%F9%D6%D0%B5%C4%C8%EB%C9%F9%D7%D6%B1%ED.htm</FONT></A></P>
2 L' }# C6 N/ R e# v+ D7 z6 S<P><FONT size=3>是介绍楹联知识的网页,其中部分摘自余德泉的《对联通》一书。我手头有王力主编的《古代汉语》的附录中的《中古常用入声字今读阴平、阳平字表》,可惜本人不会五笔,打这些字出来恐怕难度太大,只好大致引用了一下,以后会对以上的引用做修改补充。</FONT></P>
. B+ o" Q" {6 [! s& _<P><FONT size=3>下面以诗为例略加解释。</FONT></P>
' A7 X, ^9 }! N. M, _% S<P><FONT size=3>上联<FONT face="Times New Roman"> 1 </FONT>白日依山尽,<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> |</FONT></FONT></P>
* R( f& f& | e" b<P><FONT size=3><FONT face="Times New Roman"> 2 </FONT>黄河入海流。―<FONT face="Times New Roman"> </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>-</FONT></P>! w8 r! z3 u! D* h5 Y# r
<P><FONT size=3>下联<FONT face="Times New Roman"> 3 </FONT>欲穷千里目,<FONT face="Times New Roman"> | </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> | |</FONT></FONT></P>6 Q) B+ o8 r, W& A1 l# k/ E
<P><FONT size=3><FONT face="Times New Roman"> 4 </FONT>更上一层楼。<FONT face="Times New Roman"> | | | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>-</FONT></P>
5 i* L3 z% ]; }. F' [<P><FONT size=3>我们先根据上表标出这首诗的平仄。对于第一句来说,“白”字读阳平,因此需要我们的特殊注意,上表中有出现,说明在古代“白”读入声,此处应标仄声。“依”、“山”读阴平,但是上表中没有出现,因此仍然标平声。“日”和“尽”不属于阴平、阳平,因此不必查表,直接标仄声就可以了。其实对于以鼻音做韵尾的“山”来说,也不必查表,可直接认为是平声。其余三句同理。</FONT></P>2 R- `/ [7 ^5 M
<P><FONT size=3>下面是我所要讲的<FONT color=#e61a1a>重点</FONT>之处了,第一点提到的平仄,指每句的第二、四两字,其余字则没有这些限制。第三点请看括号中说明。此处还是主要以这首五言诗为例,对于七言诗来说,以下几点就是指每句的二、四、六三字而言了。</FONT></P>
8 p2 ]: b: e1 w' N ? M<P><FONT size=3><FONT color=#e61a1a>第一</FONT>、从每句中来看,平仄是相间的;从每联中看,平仄是相反的,上联后句与下联前句平仄相同。前者就是说“日”与“山”,“河”与“海”,“穷”与“里”,“上”与“层”,平仄要交错,不能相同。后者是说上联中前句“日”和“山”与后句“河”和“海”平仄正好相反,下联也是如此,而上联后句(诗的第二句)中的“河”和“海”与下联前句(诗的第三句)中的“穷”和“里”平仄则相同。</FONT></P>
8 g$ a1 G; N2 x" e, f U5 Q<P><FONT size=3><FONT color=#f70909>第二</FONT>、每句句末不能出现连续的三个平声。这一点也可说成五言仄起平收句、七言平起平收句倒数第三字非仄不可。如</FONT></P>, \$ A$ R. b; K5 r; E& r2 O: c' o
<P><FONT size=3>更上一层楼<FONT face="Times New Roman"> | | | </FONT> -<FONT face="Times New Roman"> </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>正确</FONT></P>2 L( D1 w O6 R: q
<P><FONT size=3>更上三层楼<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>― ― ― 错误</FONT></P>" H8 S9 H( y5 u5 |
<P><FONT size=3>轻舟已过万重山<FONT face="Times New Roman"> </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> | | | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>正确</FONT></P>' l% o! w) ^0 N0 @3 Z
<P><FONT size=3>轻舟已过千重山<FONT face="Times New Roman"> </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> </FONT>错误</FONT></P>3 Q1 G8 U, `5 N9 ` Z
<P><FONT size=3><FONT color=#ee1111>第三</FONT>、五言诗中的平起平收句(第二字为平,末字为平),七言诗中的仄起平收句(第二字为仄,末字为平)中第一、三或第一、三、五字中必须有一个平声,否则就是“孤平”。如</FONT></P>
( H7 C+ P7 _* U- g% r' c<P><FONT size=3>黄河入海流<FONT face="Times New Roman"> </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>正确</FONT></P>9 w2 H# a' U8 L% F8 O3 y5 v
<P><FONT size=3>大河入海流<FONT face="Times New Roman"> | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>错误</FONT></P>
" S# y/ Q- c2 _: m) S! y. s4 u<P><FONT size=3>千里江陵一日还<FONT face="Times New Roman"> </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>正确</FONT></P>' I- `/ q, @ b# L, K
<P><FONT size=3>万里江陵一日还<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>正确</FONT></P>7 F. [5 Y6 Q" o$ \8 v+ I4 @6 `
<P><FONT size=3>万里武昌一日还<FONT face="Times New Roman"> | | | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>错误</FONT></P>
; f7 s, s& d7 d$ ~6 Y z& o: `) f<P><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">5 E) _9 B; X0 s/ L
<P></FONT></FONT>9 n/ V, J+ Q/ Y' J1 C" w9 L
<P>- e9 n' E. `. U4 B4 S5 I
<P><FONT size=3>————————————————————————</FONT></P>
0 n) q% [8 m5 ^5 H# A" H<P>
6 t7 N( _0 n- X1 t* |<P><FONT face="Times New Roman" size=3></FONT></P>; r* a3 e; ?! m) `$ S
4 \7 C! w3 p2 D& L" F/ B- d
- `7 O. D0 _& T0 l: T
1 [* c6 q9 B+ O<P><FONT size=3></FONT># J' s( A) `& u; h, u, v1 W
<P>
! f+ g/ ?! p: P- d+ q<P><FONT face="Times New Roman" size=3></FONT></P>9 |7 o1 {( s- n, N
<P><FONT size=3>下面再补充新的内容:</FONT></P>) W2 ^9 u% q% H& g7 p0 Z: a6 P
<P><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">1</FONT>、古代有的字有多个读音,如“探”既可读成现在的去声,也可读成阴平;“玩”可读成阳平和去声;“看”可读成去声和阴平。</FONT></P>; l* ~( y3 _) f+ g# ?9 E
<P><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">2</FONT>、现代轻声之类古读本调,如“着”、“了”、“过”。</FONT></P>9 D/ p' Q2 e% _
<P><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">3</FONT>、变调之类按本调处理,如“野火烧不尽”中“不”应读成去声而不是按变调读成阳平。</FONT></P>* I$ ~) M. l9 I0 y9 D: |
<P>
) @$ {9 w/ s% \+ \<P><FONT face="Times New Roman" size=3></FONT></P>
0 M" ^7 o+ O! g& P; S! a4 B<P>7 b) M" a9 D/ T/ u
<P>
7 U- L3 @; n9 g% S<P><FONT face="Times New Roman" size=3></FONT></P>
3 `- H2 p' t8 b3 b+ c9 x<P>8 x! c2 ^$ I. U, }, w
<P><FONT size=3>下面介绍一种特殊的规则——<FONT color=#f70909>变格</FONT>(也叫<FONT color=#f70909>拗-救</FONT>)</FONT></P>
% g7 x( g. @. A+ u- ]$ l<P>. X' m: Q; q7 |9 D" W3 m0 O
<P><FONT face="Times New Roman" size=3></FONT></P>
' u6 K1 V+ H5 X' {5 C! x# k<P>
9 \$ m( J+ Y8 _' Y$ }1 M: a+ M: ?<P><FONT size=3><FONT color=#f70909>第一</FONT>、句中的拗救。</FONT></P>
! J, E! ?/ U. q<P>1 \( j8 b$ k& |+ O9 f) t
<P><FONT face="Times New Roman" size=3></FONT></P>
& L! A: s; a" ]3 a+ Q5 ?<P>
; v2 c2 N* {% A6 ~ I% p. o% m<P><FONT size=3>无为在歧路,儿女共沾巾。</FONT></P>3 k( C4 \4 b0 y% Q
<P><FONT size=3>――<FONT face="Times New Roman"> | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> |</FONT></FONT></P>
7 |2 R# @2 U, x8 H; {<P><FONT size=3>“无为在歧路”中平仄不符合前面介绍的规则,但是属于一种常见的变格,即用第三个字的仄声补救第四个字的平声(差不多相当于这样一看就把“歧”当成仄声了)</FONT></P>, L( F7 w- r$ g4 l u( H- R
<P><FONT size=3>同样的还有</FONT></P>
5 @5 l( v! @8 G$ C<P><FONT size=3>回看射雕处,千里暮云平。</FONT></P>
& I1 ~" v* h( t' x0 Y" J<P><FONT size=3>其中需要注意的是“看”要读成阴平而不是去声。(不懂的罚看前面的内容)</FONT></P># M( U& S$ b7 w6 m9 f T4 ]& F
<P> ]& R" {1 Y' f& z! B, ] F2 N
<P><FONT face="Times New Roman" size=3></FONT></P>; n) `, r- w3 ]- [
<P>
- ^0 p( \. z6 m b2 \) O<P><FONT size=3>千载琵琶作胡语,分明怨恨曲中论。</FONT></P>+ c! }* \& ?0 Z. G
<P><FONT size=3>―<FONT face="Times New Roman"> | </FONT>――<FONT face="Times New Roman">| </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> |</FONT></FONT></P>5 [' F; m2 l7 ^& x
<P><FONT size=3>“千载琵琶作胡语”中第二、四、六三字也不符合规则,但也是常用变格,这回用第五个字“作”(仄声)来补救。</FONT></P>
0 F: @! t5 p$ A M& c) H5 ~* P# ~<P>& y) E1 p9 v! y' T' k: \& v
<P><FONT face="Times New Roman" size=3></FONT></P>
& l. d2 H8 Z, v$ H: v6 ]& m2 J3 O- d<P>
2 o! V8 s, `/ ~5 r<P><FONT size=3><FONT color=#f70909>第二</FONT>、出句拗,对句救</FONT></P>
8 q: C8 K- A# _<P>& [, M0 G. b( o. }) w! U2 M( K
<P><FONT face="Times New Roman" size=3></FONT></P>4 K% v: f; b# V& Z! \# X$ S) b
<P>
' `# m4 P7 q- L7 d<P><FONT size=3>野火烧不尽,春风吹又生。</FONT></P>) l& e' h$ F& E5 n7 c
<P><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">| |</FONT>-<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>―――<FONT face="Times New Roman"> | </FONT>-</FONT></P>. y, k$ `4 g& @, }9 j# {( a
<P><FONT size=3>第一句第四字“不”用下一句第三字“吹”补救。</FONT></P>
. _6 i+ w& }, ]0 N7 h8 h<P><FONT size=3>一身报国有万死,双鬓向人无再青。</FONT></P>
8 F/ `! v& x8 J `( ]<P><FONT size=3>―<FONT face="Times New Roman"> | </FONT>―<FONT face="Times New Roman">| | | | </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> | |</FONT>――<FONT face="Times New Roman"> | </FONT>―</FONT></P>
w5 G! m1 `) E( ^4 E- _. J<P><FONT size=3>第一句第六字“万”用下一句第五字“无”补救。</FONT></P>
+ Q! l/ L9 h$ }! n<P><FONT size=3></FONT></P>, x( ?, d+ B3 y! ?
<P><FONT size=3></FONT></P>
! F4 L9 V+ u0 ^* w<P><FONT size=3>变格因为唐代许多诗人都用,因此就成了正确用法了,而且这样用还会显得专业^_^</FONT>8 ?1 _: s* Z! K+ S. J
<P># S5 m2 {" m5 x9 {9 X8 E
<P><FONT face="Times New Roman" size=3></FONT></P>0 k4 v) k! I0 J C" W: k! F
+ T% D" V s0 E8 s$ @! e
7 u3 S+ I) \# d$ i; o5 p
[此贴子已经被作者于2006-5-16 23:17:14编辑过]
/ d- L5 ]! A# h4 A |
|