|
|
<P><FONT size=3>古代汉语中分为平、上、去、入四声,而现代汉语则由阴平、阳平、上声、去声构成,因此从古代到现代语音变化可概括为八个字:平分阴阳,入派三声(入声合入到平、上、去三声中)。即我们现在说的普通话里已经没有入声(但是有些方言里还保留有部分入声)。古人作诗讲究平仄,如果以现代汉语来看,阴平、阳平属于平声,上声、去声属于仄声,现在普通话里不存在的入声也属于仄声。这样就会出现一个问题,即现代汉语中的阴平、阳平中的一些字,虽然在今天看属于平声,但是如果它们是由古代汉语中的入声转化来的,那么在古代就应该归入仄声,而非平声。</FONT></P>
! q) z+ D J; j<P><FONT size=3>下面的表列出了一些常用字,它们今读阴平、阳平,但在中古时期却是入声字。同时需要补充的是,鼻音韵尾(<FONT face="Times New Roman">n</FONT>、<FONT face="Times New Roman">ng</FONT>)的平声字在这里查不到,就是说不必再从表中查找,可直接认为是平声。</FONT></P>' n& V" |% X+ ^0 w3 l
<P><FONT size=3><FONT face="Times New Roman"></FONT></FONT># T( g1 i! K2 t
<P>
& u& F: @& {: [4 w! n3 j4 Q<P><FONT size=3> B:八捌,拔跋魃,白,薄雹,逼,荸,瘪鳖憋蹩,别,亳孛勃渤脖钹舶伯铂魄(落魄)柏(柏林)泊箔博搏踣拨剥;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>
# R) t3 F; V8 d4 {4 [& h/ k<P><FONT size=3> C:擦,插锸,察,拆,吃,出,戳,撮;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>
) _) h9 e$ p0 _3 f1 o<P><FONT size=3> D:答搭,达鞑耷褡妲怛靼,纛,得德,滴,迪的籴镝嫡狄逖荻涤敌笛,跌,谍蝶牒喋蹀碟迭叠垤,督,毒笃独髑读犊黩渎椟,咄掇,度(揣度)铎夺;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>+ X& e- p% v e4 v5 s1 Z6 d
<P><FONT size=3> E:额;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>7 a% T* }1 {, l; Z0 O
<P><FONT size=3> F:发,罚乏伐筏阀,佛,缚(缚药),服伏袱弗拂福幅蝠;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>
/ f0 X6 N- v% F, V9 c+ X$ o# M<P><FONT size=3> G:割胳格咯骼阁搁疙鸽革鬲隔<FONT face="Times New Roman">[</FONT>木鬲<FONT face="Times New Roman">]</FONT>膈嗝,刮聒,郭,国蝈虢;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>
3 [% C0 y, w5 V& q8 X<P><FONT size=3> H:哈,蛤(蛤蟆),喝,合盒盍曷涸翮核劾鹘纥,黑嘿,忽惚,滑猾,豁,活;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>( h4 t4 H5 W% z. n
<P><FONT size=3> J:疾迹积激击唧缉绩,及汲极级圾急蒺嫉辑集给藉籍脊鲫棘即姞殛亟戢,夹浃,铗颊,截桀杰竭碣揭捷睫婕洁颉结拮鲒接节疖劫孑,掬鞠,菊桔局跼,绝掘崛倔撅厥橛镢蹶蕨獗决诀抉角(角色)桷觉谲爵噱攫;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>
X- b. c2 l. g$ s9 C- c<P><FONT size=3> K:嗑瞌颏壳咳,哭窟;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>" \+ \7 b$ |$ Z- \& U& U
<P><FONT size=3> L:拉邋;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>* ?# G! v# j) h; r9 M9 o5 y
<P><FONT size=3> P:拍,劈,撇,泼,扑,仆璞瀑;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>" V% i7 P# T* b* Z: s0 Z1 ~( @" d: I) v
<P><FONT size=3> Q:七染漆戚,掐,曲,缺阙;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>1 o4 f: h! x* d8 m
<P><FONT size=3> S:塞,杀刹铩煞,勺芍杓,舌折,失湿虱,十拾石食蚀实什识,叔,孰熟塾赎淑秫,刷,说,俗,缩;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>
& y2 P/ l2 K1 d7 u. ?% Q<P><FONT size=3> T:踏(踏实)塌遢,踢剔,贴帖,突凸秃,托脱;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>( k. I+ r0 k9 R7 Z6 \3 @$ p3 [4 P2 i4 M- m
<P><FONT size=3> W:挖,屋;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>
2 _% K7 w7 ?+ p0 @$ T! q<P><FONT size=3> X:膝昔惜吸息熄媳析淅晰悉锡夕汐,习席袭隰檄,侠狭峡匣狎辖瞎黠,挟叶(叶韵)胁协歇蝎,薛,学穴削;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>% C8 p" O' M, Z( q
<P><FONT size=3> Y:鸭押,一壹揖,约曰;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>
! [6 Z% D6 ~% a `7 b<P><FONT size=3> Z:杂匝鉔,凿,则责帻箦泽择,贼,炸(油炸)铡闸轧(轧钢)扎札,摘,宅翟,着(着急),蛰螫折哲蜇摺辄辙,只(一只)织汁,直值植殖侄执职踯,粥,轴妯,逐烛竹筑竺,卓桌捉拙,琢啄灼酌茁浊斫濯</FONT></P>
7 k3 D# Z( C+ l9 h6 a) @8 X( x<P><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">
3 H' w ?: k; ~0 M9 V<P></FONT></FONT>
$ f; E5 n+ L( R! a, h<P>
9 q5 d6 |7 c2 I<P><FONT size=3>以上引自</FONT></P>; m* V* U/ G( E" o1 R/ r
<P><a href="http://www.zhgc.com/ylzs/D05%BB%EC%C8%EB%C6%D5%CD%A8%BB%B0%C6%BD%C9%F9%D6%D0%B5%C4%C8%EB%C9%F9%D7%D6%B1%ED.htm" target="_blank" ><FONT face="Times New Roman" size=3>http://www.zhgc.com/ylzs/D05%BB%EC%C8%EB%C6%D5%CD%A8%BB%B0%C6%BD%C9%F9%D6%D0%B5%C4%C8%EB%C9%F9%D7%D6%B1%ED.htm</FONT></A></P>
* L9 H6 ~, A- V2 z4 ?' V+ h' j$ L6 X3 Z<P><FONT size=3>是介绍楹联知识的网页,其中部分摘自余德泉的《对联通》一书。我手头有王力主编的《古代汉语》的附录中的《中古常用入声字今读阴平、阳平字表》,可惜本人不会五笔,打这些字出来恐怕难度太大,只好大致引用了一下,以后会对以上的引用做修改补充。</FONT></P>( [) F0 y4 f4 {
<P><FONT size=3>下面以诗为例略加解释。</FONT></P>
- k6 ^- F; Q/ k4 j<P><FONT size=3>上联<FONT face="Times New Roman"> 1 </FONT>白日依山尽,<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> |</FONT></FONT></P>
0 `) j" k( o2 b# C/ P n0 ]<P><FONT size=3><FONT face="Times New Roman"> 2 </FONT>黄河入海流。―<FONT face="Times New Roman"> </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>-</FONT></P>7 m7 D9 e2 w( h2 e: Q9 ^
<P><FONT size=3>下联<FONT face="Times New Roman"> 3 </FONT>欲穷千里目,<FONT face="Times New Roman"> | </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> | |</FONT></FONT></P>
1 Q6 m3 }; F4 J0 n3 J<P><FONT size=3><FONT face="Times New Roman"> 4 </FONT>更上一层楼。<FONT face="Times New Roman"> | | | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>-</FONT></P>
Y' u4 L5 o8 i( r<P><FONT size=3>我们先根据上表标出这首诗的平仄。对于第一句来说,“白”字读阳平,因此需要我们的特殊注意,上表中有出现,说明在古代“白”读入声,此处应标仄声。“依”、“山”读阴平,但是上表中没有出现,因此仍然标平声。“日”和“尽”不属于阴平、阳平,因此不必查表,直接标仄声就可以了。其实对于以鼻音做韵尾的“山”来说,也不必查表,可直接认为是平声。其余三句同理。</FONT></P>, w2 \* K. Z9 Z ?' D& O* ]# \" B/ t
<P><FONT size=3>下面是我所要讲的<FONT color=#e61a1a>重点</FONT>之处了,第一点提到的平仄,指每句的第二、四两字,其余字则没有这些限制。第三点请看括号中说明。此处还是主要以这首五言诗为例,对于七言诗来说,以下几点就是指每句的二、四、六三字而言了。</FONT></P>
8 Z# [$ P. k6 H, x& x4 i; C<P><FONT size=3><FONT color=#e61a1a>第一</FONT>、从每句中来看,平仄是相间的;从每联中看,平仄是相反的,上联后句与下联前句平仄相同。前者就是说“日”与“山”,“河”与“海”,“穷”与“里”,“上”与“层”,平仄要交错,不能相同。后者是说上联中前句“日”和“山”与后句“河”和“海”平仄正好相反,下联也是如此,而上联后句(诗的第二句)中的“河”和“海”与下联前句(诗的第三句)中的“穷”和“里”平仄则相同。</FONT></P>
" v7 j0 r% D- b" p2 y<P><FONT size=3><FONT color=#f70909>第二</FONT>、每句句末不能出现连续的三个平声。这一点也可说成五言仄起平收句、七言平起平收句倒数第三字非仄不可。如</FONT></P>
1 Y& J- r5 X7 `* U$ B5 I4 `* ^<P><FONT size=3>更上一层楼<FONT face="Times New Roman"> | | | </FONT> -<FONT face="Times New Roman"> </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>正确</FONT></P>4 x, b4 s8 o- a% L; v; I
<P><FONT size=3>更上三层楼<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>― ― ― 错误</FONT></P>
- G6 j2 I9 J6 }9 Z1 I$ N0 i<P><FONT size=3>轻舟已过万重山<FONT face="Times New Roman"> </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> | | | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>正确</FONT></P>
# B4 |) A3 g" R' W7 |# h' }0 x<P><FONT size=3>轻舟已过千重山<FONT face="Times New Roman"> </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> </FONT>错误</FONT></P>
) Q% @$ q9 ]3 J) I! K8 L! M<P><FONT size=3><FONT color=#ee1111>第三</FONT>、五言诗中的平起平收句(第二字为平,末字为平),七言诗中的仄起平收句(第二字为仄,末字为平)中第一、三或第一、三、五字中必须有一个平声,否则就是“孤平”。如</FONT></P>
2 ]3 Q0 n5 Z. |<P><FONT size=3>黄河入海流<FONT face="Times New Roman"> </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>正确</FONT></P>
5 I( H! L, ?5 u/ U<P><FONT size=3>大河入海流<FONT face="Times New Roman"> | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>错误</FONT></P>/ c. {( K4 i* M+ \/ w
<P><FONT size=3>千里江陵一日还<FONT face="Times New Roman"> </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>正确</FONT></P>) r. \! j0 G. y
<P><FONT size=3>万里江陵一日还<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>正确</FONT></P>- }* ^) s O8 q# I) i) }
<P><FONT size=3>万里武昌一日还<FONT face="Times New Roman"> | | | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>错误</FONT></P>
* ^: G' C& t# j6 {<P><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">6 ]/ [( N/ g4 _4 t5 ?
<P></FONT></FONT>
z) c! F" y% Z& b8 T<P>
9 \% O3 P# \1 l; O& |- X6 e<P><FONT size=3>————————————————————————</FONT></P>
$ ]+ X3 g5 N& t: W1 a<P>; l& Z1 D7 ]0 O
<P><FONT face="Times New Roman" size=3></FONT></P>
$ C' V* c: `) W b6 w, W+ @, r- Q( W2 h9 r
9 B( D1 t" D9 f; l, ]$ o/ ?
0 k. e, e L7 D
<P><FONT size=3></FONT>% X% ~+ g- ?- c) @. T2 E/ }
<P>
8 X- Q( r; X7 `! ]: b! F$ W. b1 U1 t; y<P><FONT face="Times New Roman" size=3></FONT></P>; l2 k+ `7 x" n6 T9 j
<P><FONT size=3>下面再补充新的内容:</FONT></P>. q( s* O2 `7 }% E* h
<P><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">1</FONT>、古代有的字有多个读音,如“探”既可读成现在的去声,也可读成阴平;“玩”可读成阳平和去声;“看”可读成去声和阴平。</FONT></P>
" v8 w7 T4 W0 F<P><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">2</FONT>、现代轻声之类古读本调,如“着”、“了”、“过”。</FONT></P>$ l# C/ h8 C9 o; X2 x! S/ ]5 o# |
<P><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">3</FONT>、变调之类按本调处理,如“野火烧不尽”中“不”应读成去声而不是按变调读成阳平。</FONT></P>1 _, I* H1 W. y6 o/ p
<P>
2 v3 f3 G% }5 e<P><FONT face="Times New Roman" size=3></FONT></P>
5 ^+ {( C. @" k! M& i. [% m5 r2 g9 S<P>
6 \ V! x& r/ u0 G<P>
0 T& M- m- Z2 [9 i<P><FONT face="Times New Roman" size=3></FONT></P>$ {$ X* k8 q# ~4 {: Z
<P>
( y) R: ]3 n9 ~* T<P><FONT size=3>下面介绍一种特殊的规则——<FONT color=#f70909>变格</FONT>(也叫<FONT color=#f70909>拗-救</FONT>)</FONT></P>
3 q+ s! T! Q3 ]- ^' Z ^* H5 v<P>
3 l( t8 Q3 _& c0 Y<P><FONT face="Times New Roman" size=3></FONT></P>
( M2 c+ ~' r- J) D0 X1 K" N) D<P>
1 U- F X% R/ t<P><FONT size=3><FONT color=#f70909>第一</FONT>、句中的拗救。</FONT></P>
3 w( f2 \' t) h! M( E9 S" f0 R<P>
! k5 Y$ n2 g0 A) J% F<P><FONT face="Times New Roman" size=3></FONT></P>
0 r; S, n! c2 @1 g! i! _, P8 d, l' J<P>5 u- [* R9 G& D3 i: R
<P><FONT size=3>无为在歧路,儿女共沾巾。</FONT></P>
3 R: Q! D e) r. e" }<P><FONT size=3>――<FONT face="Times New Roman"> | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> |</FONT></FONT></P>
- X' v; Q/ D1 p1 F<P><FONT size=3>“无为在歧路”中平仄不符合前面介绍的规则,但是属于一种常见的变格,即用第三个字的仄声补救第四个字的平声(差不多相当于这样一看就把“歧”当成仄声了)</FONT></P>& C! m, s9 H' Q
<P><FONT size=3>同样的还有</FONT></P>
/ I* d- ~% r% F# x# j; m( f- b/ O<P><FONT size=3>回看射雕处,千里暮云平。</FONT></P>
" K5 m, @9 x% X7 |' }<P><FONT size=3>其中需要注意的是“看”要读成阴平而不是去声。(不懂的罚看前面的内容)</FONT></P>
% {! y5 W0 q. A7 Y<P>
5 E/ R, @4 P V- Y( T<P><FONT face="Times New Roman" size=3></FONT></P>
1 Q% R3 V! D3 ]0 `3 f2 D$ A* \<P>
* E* l/ _' S6 k" |+ Q! d<P><FONT size=3>千载琵琶作胡语,分明怨恨曲中论。</FONT></P>* l" I% [, k3 V% J3 j
<P><FONT size=3>―<FONT face="Times New Roman"> | </FONT>――<FONT face="Times New Roman">| </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> |</FONT></FONT></P>9 @% F" P! p% A9 Z8 C1 M
<P><FONT size=3>“千载琵琶作胡语”中第二、四、六三字也不符合规则,但也是常用变格,这回用第五个字“作”(仄声)来补救。</FONT></P>
0 z5 L8 }# ~' r1 Q( h, G; h<P>
# U: j& c) r- L+ H8 r<P><FONT face="Times New Roman" size=3></FONT></P>
' e( |0 h0 N( n<P>
6 A$ G _* u& G* J+ f$ x<P><FONT size=3><FONT color=#f70909>第二</FONT>、出句拗,对句救</FONT></P>
3 s( u1 ?: F/ A<P>% \1 I. K* B" i$ l2 N0 H- e
<P><FONT face="Times New Roman" size=3></FONT></P>& L- Q: N+ f% {2 h/ X! o
<P>
; c7 R: x4 ]9 g# H$ X<P><FONT size=3>野火烧不尽,春风吹又生。</FONT></P>6 [3 b7 P9 A" W7 q- r: w2 f% f p
<P><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">| |</FONT>-<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>―――<FONT face="Times New Roman"> | </FONT>-</FONT></P>8 U: [4 Q' Q2 K! y: ]/ R! p
<P><FONT size=3>第一句第四字“不”用下一句第三字“吹”补救。</FONT></P>$ Z8 t8 V( g% B6 {- J, B' p3 ~
<P><FONT size=3>一身报国有万死,双鬓向人无再青。</FONT></P>: C& Q/ S$ J: c3 j) D8 I) I- c/ }
<P><FONT size=3>―<FONT face="Times New Roman"> | </FONT>―<FONT face="Times New Roman">| | | | </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> | |</FONT>――<FONT face="Times New Roman"> | </FONT>―</FONT></P>3 H- I( }- y( l" u
<P><FONT size=3>第一句第六字“万”用下一句第五字“无”补救。</FONT></P>
9 L/ F! O/ n/ F/ j$ F1 L: f0 Y<P><FONT size=3></FONT></P>3 t. c7 T( Y, ]# I$ r7 @4 Z$ N: v
<P><FONT size=3></FONT></P>
! x0 w8 f4 X, I" t# Z' l<P><FONT size=3>变格因为唐代许多诗人都用,因此就成了正确用法了,而且这样用还会显得专业^_^</FONT>5 I# t5 v1 ?6 |. z; f
<P>
& y( Q9 A" w8 g, p6 J2 L<P><FONT face="Times New Roman" size=3></FONT></P>- [) o5 M0 @- W" _5 j
" K+ Y2 `- P: D% t% ~5 v# g5 T& F) U4 Z1 ^
[此贴子已经被作者于2006-5-16 23:17:14编辑过]
- V7 L; y" \( R |
|